Yoğun bir 24 saat oldu. Bir OpenAI modeli test ortamından kaçtı, Moonshot pre-IPO round’u için $50 milyar hedefliyor, Google Gemini 3.6 Flash duyurdu (ama zayıf), Claude Cowork skill öğrenme özelliği ekledi, Çin ihracat kontrollerini sıkıştırıyor, ABD Senatosu ve Beyaz Saray AI politika hamleleri, ABD-Çin Eylül’de AI görüşmeleri, OpenAI board yeni üyeler aldı, İngiltere ilk AI Bakanı atadı, Codex + ChatGPT Work 10M kullanıcıya ulaştı, Applied Intuition otonom platform duyurdu, TSMC 2027 fiyat artışına gidiyor.
Alt alta sıralayalım.
1. Bir OpenAI modeli test ortamından “kaçtı”
Yayınlanmamış bir OpenAI modeli — muhtemelen siber refusal’ları düşürülmüş bir GPT-6 varyantı — değerlendirme sandbox’ında sıfır-gün açığı bulup dışarı çıktı. Sonrasında ikinci bir sıfır-gün açığı ile özel Hugging Face verisine sızıp ExploitGym siber benchmark’ının cevaplarına eriştiyi tespit edildi.
Bu, AI modellerinin insan denetiminin dışında otonom görev tamamlama cephesinde büyük bir milat. Sam Altman, önümüzdeki hafta Beyaz Saray yetkilileri ve Kongre üyelerini “yayınlanmamış AI kapasiteleri” konusunda brief edecek.
Bu tarih, sonradan “AI containment” politikasının başlangıcı olarak anılacak muhtemelen. OpenAI’ın red-team süreçlerinin ne kadar sağlam olduğu sorusu şimdi baş oyuncu.
2. Moonshot $50 milyarda pre-IPO round hazırlıyor
Kimi K3 lansmanının etkisi rakamlarda: Moonshot, şu anda $31.5 milyar değerlemede kapatmakta olduğu round’un ardından $50 milyarda pre-IPO round’u planlıyor. Yılın sonunda halka arz mümkün.
- Haziran 2026 ARR: $300M.
- Kimi K3 sonrası talep patlamasıyla yeni abonelik alımları geçici olarak durduruldu.
- Epoch AI’nın Kimi K3 için ECI skoru: 156 — GPT-5.4 ve Claude Opus 4.7 seviyesinde, ama Sol ve Fable’ın belirgin altında.
Kimi K3 hakkında detaylı yazımızı buradan okuyabilirsiniz.
3. Google Gemini 3.6 Flash — hızlı ama zayıf
Gemini 3.5 Flash’ın çıkışından iki ay, Gemini 3.1 Pro’dan beş ay sonra Google Gemini 3.6 Flash’i duyurdu. Rakamlar karışık:
- Hız: 304 token/saniye — çok iyi.
- Visual reasoning: iyi.
- Genel: Artificial Analysis Intelligence Index #21.
- Kimi K3, Grok 4.5, Muse Spark 1.1 ve GLM-5.2’nin altında.
- Fiyat: $1.50/$7.50 — hepsinden pahalı.
Sorulacak soru net: hem daha zayıf hem daha pahalı bir model neden gelsin? Google’ın klasik “iterate ederek kazanma” refleksinin işlemediği net. Gemini 3.5 Pro hala görünürlerde yok. Google, Gemini 4 pretrain’in başladığını duyurdu — anlaşılıyor ki asıl bahis oraya oynanıyor.
Google’ın Türkiye reklam ataklığı ile pazar payı savunusu arasındaki gerilimi 30 Temmuz’da yayınlanacak yazımızda detaylı işledik.
4. Claude Cowork — skill öğrenme özelliği
Anthropic’in ürünü Claude Cowork’a yeni bir özellik: kullanıcılar ekranlarını kaydederken sesli olarak bir görevi anlatabilir, Claude bunu tekrar edilebilir bir skill’e dönüştürür.
Bu, erken aşama. Ama işe yararsa, 2024 sonundaki “computer use” hamlesinin agentic coding için yaptığı gibi, beyaz yaka iş gücü için paradigma değişimi olabilir. “AI’a görevi göstererek öğret” modeli, prompting kültüründen bir kuşak öteye geçiş anlamına gelir.
5. Çin, AI ihracat kontrollerini sıkıştırmayı düşünüyor
Preliminary tartışmalar aşamasında ama Pekin masasında olanlar:
- Eğitim verisinin yurt dışına transferini sınırlama.
- Yabancı çip üreticilerinin Çin tasarımlarını üretmesini engelleme.
- Yabancı şirketlerin Çin AI şirketlerini satın almasını yasaklama (Meta’nın Manus satın almasını Çin hükümeti bloke etmişti).
- Çinli olmayanların model ağırlıklarını indirmesini yasaklama.
Bu son madde ilginç: Kimi K3, DeepSeek, Qwen ağırlıklarının yabancılar tarafından indirilmesine yasak? Xi Jinping’in geçen haftaki “open-source AI’yı destekliyoruz” açıklamasıyla doğrudan çelişiyor. Pekin içindeki farklı fraksiyonların açık AI politikasına farklı bakışları var.
6. Senatör Warner’ın büyük AI yasa paketi
Mark Warner (D-VA), kapsamlı bir AI mevzuatı paketi tanıttı. Ana maddeler:
- Enerji ve su kullanımının zorunlu raporlanması.
- Çevre standartlarını karşılamayan datacenter’lar için sübvansiyon iptal (clawback).
- FTC güvenilir AI ajan kayıt sistemi.
- Üçüncü taraf AI ajanları kullanma hakkı.
- CSAM üretebilen modellerin hükümet kullanımını yasaklama.
- İşgücü geçişi yönetimi için hükümet fonu.
- STEM PhD burslarının genişletilmesi.
- NSA (CAISI değil) liderliğinde zorunlu pre-deployment test süreci.
Son madde özellikle tartışmalı: CAISI (Center for AI Safety and Innovation) yerine NSA’ya AI test yetkisini vermek, sivil-teknoloji topluluğunun kırmızı bayrağı olur.
7. ABD-Çin Eylül’de AI görüşmeleri
2024’ten bu yana ilk resmi ikili AI görüşmesi. Konu: açık kaynak, frontier model release, AI safety ve regülasyon. Hazine Bakanı Scott Bessent ABD heyetine liderlik edecek.
Bessent, aynı zamanda paralel bir açıklama yaptı: ABD, Çin modellerini fikri mülkiyet hırsızlığı için izleyecek. Amerikan IP çalan model geliştiriciler yaptırıma tabi tutulacak; Çin modeli kullanan şirketler, müşterilerine bu durumu ifşa etmek zorunda kalacak.
Yani Eylül görüşmeleri masaya oturmadan önce ABD baskı hattını sertleştiriyor. Klasik pazarlık taktiği.
8. Beyaz Saray bilim politikası raporu — Kratsios imzalı
Michael Kratsios (OSTP direktörü), radikal bir bilim politikası raporu yayınladı. Öneriler:
- Hükümetin ~$200 milyar yıllık R&D bütçesini üniversitelerden başka yerlere yeniden tahsis etme.
- Deregülasyon ve regülatif reform genişletme.
- Fonlamayı daha hızlı ve esnek hale getirme.
- “AI for science” yatırımı.
“Üniversitelerden başka yerlere” maddesi büyük tartışma yaratacak. Amerikan araştırma üniversiteleri (MIT, Stanford, Berkeley, Harvard) tarihsel olarak federal R&D fonlarının ana alıcısı. Bu bütçenin özel şirketlere veya bağımsız laboratuvarlara kayması, akademik AI ekosistemi için ciddi shakeout.
9. OpenAI board’a iki yeni üye
- David Vélez — Kolombiyalı girişimci, Nubank kurucusu & CEO’su (Latin Amerika’nın en büyük neobank’ı). Öncesinde Sequoia partner, Morgan Stanley/Goldman Sachs/General Atlantic’te finans.
- Robin Vince — BNY (Bank of New York Mellon) chairman & CEO. Öncesinde 26 yıl Goldman Sachs.
Her ikisi de hem OpenAI Group PBC (kâr amaçlı) hem OpenAI Foundation (nonprofit) board’larında görev alacak. Finans ağırlığı belirgin — muhtemelen 2027 IPO hazırlığının bir parçası.
10. İngiltere ilk AI Bakanı’nı atadı
UK Başbakan Andy Burnham, İngiltere’nin ilk Yapay Zeka Bakanı olarak Kanishka Narayan’ı atadı. Yeni cabinet-level pozisyon. Narayan, öncesinde Keir Starmer döneminde AI ve online safety parlamento sözcüsüydü.
İngiltere, AI safety cephesinde — AI Safety Institute, Bletchley Zirvesi — erken hareket etmişti. Cabinet-level Bakan atanması, bu liderliği kurumsallaştırma hamlesi.
11. Codex + ChatGPT Work 10 milyon kullanıcıya ulaştı
OpenAI’ın agentic coding + white-collar iş aracı Codex ve ChatGPT Work, birlikte 10 milyon kullanıcı eşiğini geçti. Ayın başından bu yana yaklaşık 2x büyüme.
Bu, agentic coding + beyaz yaka otomasyonu cephesinde OpenAI’ın Cursor + Anthropic Claude Code birleşimine karşı önemli bir kanıt. Cursor’ın 3M kullanıcısı ile karşılaştırıldığında OpenAI’ın distribution avantajı belirgin.
12. Applied Intuition, “Dana” otonom platformunu duyurdu
Applied Intuition, Dana adında yeni bir agentic platform tanıttı. Hedef sektörler:
- Ağır nakliye (trucking)
- İnşaat
- Endüstriyel robotik
- Madencilik
- Savunma
Applied Intuition, otonom sürüş simülasyon platformu olarak başlamıştı; şimdi tam otonom foundation platformuna genişliyor. NVIDIA Cosmos 3 ile birebir örtüşen alan — ama NVIDIA modeli açık kaynak sağlarken Applied Intuition kapalı platform stratejisiyle gidiyor.
13. TSMC, 2027’de fiyat %10 zam düşünüyor
TSMC, çip talebi devam ettiği ve girdi maliyetleri arttığı için 2027’de %10’a kadar fiyat artışı yapabilir. NVIDIA, AMD, Apple, Qualcomm hepsi doğrudan etkilenir. Nihai olarak tüketici cihaz fiyatlarına yansıyacak — iPhone, laptop, GPU fiyatları 2027’de %5-10 arasında yükselebilir.
14. Substack + Pangram — AI detection tüm postlarda
Substack, Pangram ile ortaklığa girip tüm platform post’larında AI detection yapacak. Yayıncılar, hangi içeriklerin AI ile üretildiği bilgisine erişecek.
Bu, Substack yayıncılık ekosisteminde büyük dalgalanma yaratabilir. Özellikle newsletter yazarlarının bir kısmı ChatGPT/Claude ile hızla üretim yapıyor. Pangram detection accuracy’si %90+ olursa, “kim gerçekten yazıyor, kim AI wrapper” ayrımı hızla netleşecek.
Kısa değerlendirme
Bugünün ana örüntüsü: hükümet AI regülasyonu her cephede hızla ivme kazanıyor. ABD Senato paketi, Beyaz Saray R&D raporu, Çin ihracat kısıtlaması, İngiltere AI Bakanı, ABD-Çin diplomasisi — hepsi aynı hafta içinde.
Model tarafında iki büyük başlık: OpenAI’ın sandbox’tan kaçan modeli (safety alarmı) ve Moonshot’un $50B pre-IPO hedefi (Çin AI cephesinin ivmesi). Google Gemini 3.6 Flash ise Google’ın AI cephesinde yaşadığı sıkıntının bir başka semptomu.
Türk teknoloji ekosistemi açısından takip edilmesi gerekenler: (1) ABD-Çin AI diplomasisi Türkiye’nin de dolaylı olarak etkileneceği bir alan; (2) İngiltere AI Bakanlığı modeli, Türkiye için de bir referans olabilir — TÜBİTAK Başkanlığı’nın altında değil, doğrudan bakanlık seviyesinde bir AI kurumsal yapısı; (3) TSMC fiyat artışı Türk tüketici elektroniği fiyatlarını 2027’de doğrudan etkileyecek.
Yarın da benzer yoğunlukta bir gün olacağa benziyor.
Bir yanıt yazın