MCP (Model Context Protocol) Nedir? AI Ajanlarının Araçlarla Konuşma Standardı MCP (Model Context Protocol), Anthropic tarafından geliştirilen ve AI ajanlarının harici araçlara güvenli biçimde bağlanmasını sağlayan açık bir standarttır. Yapay zekaların gerçek dünya görevlerini otomatikleştirmesini mümkün kılar. MCP Mimarisi MCP, sunucu-istemci mimarisiyle çalışır. İstemci (AI modeli), sunucu (tool) ile JSON-RPC protokolü üzerinden iletişim kurar. Bu

Read More

LoRA ve QLoRA Nedir? Yapay Zeka Modellerini Özelleştirmenin En Ucuz Yolu LoRA (Low-Rank Adaptation) ve QLoRA (Quantized LoRA), büyük yapay zeka modellerini az maliyet ve kaynakla özelleştirme yöntemleridir. Tam fine-tuning’in binler katı daha ekonomiktir. LoRA Nedir? LoRA, modelinin ana ağırlıklarını değiştirmez, sadece düşük seviye ek matrisler ekler. Bu matrislerin parametresi, orijinal modelin parametresinin çok küçük

Read More

RAG Nedir? Retrieval-Augmented Generation Nasıl Çalışır, Ne İşe Yarar? RAG (Retrieval-Augmented Generation), büyük dil modellerinin doğruluğunu ve güncelliğini artırmak için tasarlanmış bir tekniktir. Modelin eğitim verilerinden sonra oluşan konularda da doğru yanıt verebilmesini sağlar. RAG Nasıl Çalışır? RAG iki adımdan oluşur: Retrieval (Alma) ve Generation (Üretme). Öncelikle, kullanıcının sorusuyla ilgili belgeler bir veri tabanından çekilir.

Read More

LM Studio ile Yerel LLM Kurulumu: Adım Adım Başlangıç Rehberi LM Studio, yerel LLM modelleri çalıştırmak için grafik arayüz (GUI) sağlayan bir uygulamadır. Ollama’dan farklı olarak, teknik bilgi gerektirmez ve daha kullanıcı dostu bir deneyim sunar. LM Studio İndirmesi LM Studio’yu resmi web sitesinden indirebilirsiniz. Windows, macOS ve Linux sürümleri mevcuttur. Kurulum standart uygulamalarla aynı

Read More

Ollama Nedir? Bilgisayarınızda Yerel Yapay Zeka Modeli Çalıştırma Rehberi Ollama, kişisel bilgisayarınızda büyük dil modellerini (LLM) çalıştırmanızı sağlayan açık kaynak bir araçtır. Internet bağlantısına ihtiyaç duymadan, tamamen lokal olarak yapay zeka modellerini kullanabilirsiniz. Ollama Nasıl Çalışır? Ollama, GGUF formatında derlenen yapay zeka modellerini çalıştırır. Kurulum oldukça basittir. Resmi web sitesinden İşletim Sisteminize uygun versiyonu indirip,

Read More

Yapay zeka tartışmalarında en sık duyulan kıyaslamalardan biri “AI bizden daha mı zeki?” sorusu. Sayılar dikkat çekici şeyler söylüyor ama çoğu zaman yanlış metrikten bakılıyor. RTX 5090 saniyede 30 token üretiyor, insan beyni 5; o halde GPU 6 kat üstte gibi görünüyor. Ancak bu hesap, denklemin en kritik değişkenini gözden kaçırıyor: enerji verimliliği. Doğru soru

Read More

Kelp DAO saldırısının toz dumanı henüz dağılmamışken, DeFi analizcileri Carlos (0xcarlosg), Luke Leasure ve Shaundadevens önemli bir analiz yayımladı: “Aave: Cracks in the Monolithic Thesis” (Aave: Monolitik Tezdeki Çatlaklar). Yazarlara göre 18 Nisan’daki olay, yalnızca bir tedarik zinciri saldırısı değil; Aave’nin tek havuzlu (monolithic pool) mimarisindeki temel bir çatlağın görünür hale gelmesi. Olay: Lazarus Group,

Read More

Son dönemde Hugging Face’de “REAP” ibaresi taşıyan modellerin çoğaldığını fark etmişsinizdir. Qwen3-Coder-REAP-25B-A3B, Qwen3-Coder-REAP-363B-A35B-FP8, GLM4.6-REAP… Bu modeller, klasik anlamda yeni bir mimari değil. Bunlar pruned MoE (budanmış karışım uzmanı) modelleri; yani mevcut büyük modellerden bazı uzmanların (expert’lerin) silinerek boyut olarak küçültülmüş versiyonları. LLM dünyasında pruning, artık kritik bir verimlilik tekniği haline geliyor. Peki bu tam olarak

Read More

Son dönemde LLM dünyasında sessiz ama çok önemli bir gelişme yaşanıyor: EAGLE3. İlk bakışta bir model sanılabiliyor ama aslında çok daha kritik bir şey — inference (çıktı üretme) hızını artıran bir teknik. Doğru kullanıldığında, özellikle lokal kurulumlarda yüzde 50-100 arası hız artışı ve aynı kalitede daha düşük latency sağlayabiliyor. Problem: LLM’ler Neden Yavaştır? Bir LLM

Read More

Ali Sabancı Kimdir? Pegasus’tan Teknoloji Yatırımlarına Uzanan Bir Vizyon Ali Sabancı, Türkiye’nin en etkili iş insanlarından biridir. Sabancı ailesinin önemli bir üyesi olan Sabancı, Pegasus Airlines kurmuş ve sonradan teknoloji alanına yatırımlar yapmıştır. Pegasus Airlines Sabancı, 1990 yılında Pegasus Airlines’ı kurmuştur. Şirket, Türkiye’nin ilk ve öncü düşük maliyetli havayolu şirketi olmuştur. Pegasus, bugün Türkiye’nin en

Read More