Üç gün, iki devasa kayıp, %6.5 hisse düşüşü. Google için Haziran 2026’nın üçüncü haftası, yapay zeka tarihindeki en sıkıntılı dönemlerden biri olarak kayıtlara geçti.
18 Haziran’da Gemini’nın co-lead’i ve Transformer mimarisinin yaratıcılarından Noam Shazeer, OpenAI’a transferi açıkladı. 19 Haziran’da, AlphaFold’un yaratıcısı ve 2024 Nobel Kimya Ödülü sahibi John Jumper, 9 yıl sonra Google DeepMind’den ayrılıp Anthropic’e geçtiğini duyurdu. 22 Haziran Pazartesi günü piyasa açılışında Alphabet hisseleri %6.48 düştü.
Bu yazıda hem iki transfer hikayesini, hem de altta yatan stratejik gerçekleri inceleyeceğiz. Google’da bir yetenek bekçilik krizi mi var, yoksa bu kayıplar başka bir şeyin işareti mi?
Noam Shazeer kim? Neden bu transfer bu kadar büyük?
Shazeer, modern yapay zeka tarihinde kelimenin tam anlamıyla “kurucu figür”. 2017’de yayınlanan ve adı bilim tarihine geçen “Attention Is All You Need” makalesinin 8 yazarından biri. Bu makale Transformer mimarisini tanımladı — ChatGPT, Claude, Gemini, GPT-5.5, Fable 5, GLM-5.2 dahil bugün konuştuğumuz her büyük dil modelinin temelinde yatan yapı.
Kariyer çizgisi de en az makalesi kadar etkileyici:
- 2000-2021: Google’da uzun yıllar. Brain ekibinde Transformer, MoE, ve birçok kritik buluş.
- 2021: Google’dan ayrılıp Daniel De Freitas ile birlikte Character.AI’yı kurdu — AI sohbet ajanları girişimi.
- Ağustos 2024: Google, Character.AI’nın teknoloji lisansı ve kurucularını ~$2.7 milyar dolarlık “acquihire” ile geri aldı. Shazeer DeepMind’e döndü.
- Mart 2025: Gemini co-lead pozisyonuna atandı.
- Haziran 2026: OpenAI’a transfer.
Yani Google, sadece 22 ay önce $2.7 milyar dolar ödediği insanı kaybetti. OpenAI’daki yeni rolü “Lead for Architecture Research” — OpenAI’daki tüm modellerin altında yatan fiziksel sinir ağı yapılarından sorumlu kişi.
Sam Altman, Twitter üzerinden açık şekilde sevincini ifade etti: “Noam, OpenAI’ın en başından beri en çok birlikte çalışmak istediğim insanlardan biri. Sadece 10 yıl sürdü.”
John Jumper kim? Anthropic neden bu kişiyi istiyor?
Jumper, AI’ın bilimsel uygulamaları cephesindeki muhtemelen en yüksek profilli isim. 2024 Nobel Kimya Ödülü’nü, AlphaFold üzerindeki çalışmaları için Demis Hassabis ve David Baker ile paylaştı.
AlphaFold neyi yaptı? 50 yıldır biyolojinin çözemediği problemi çözdü: bir proteinin 3D yapısını sadece amino asit dizilimine bakarak tahmin etme. Bu, ilaç keşfi, hastalık tedavisi ve sentetik biyoloji için altın değerinde bir araç. AlphaFold 3, 200 milyon proteinin yapısını açık olarak yayınladı — insan tarihindeki en büyük yapısal biyoloji veri tabanı.
Jumper’ın Anthropic’e geçmesinin altında yatan stratejik mantık: Anthropic 2026 boyunca AI-for-science altyapısı kurmaya ciddi yatırım yaptı. Wet lab’lar (gerçek biyoloji deneyleri), biological agent araştırması, Allen Institute ve Howard Hughes Medical Institute ortaklıkları. Jumper’ın uzmanlığı (protein design, biological inference) bu strateji ile birebir örtüşüyor.
Geçen hafta yayınlanan Claude Mythos 5 yazımızda bahsetmiştik: Anthropic’in protein design uzmanları, Mythos 5 ile ilaç tasarım sürecini 10 kat hızlandırmıştı; 14 protein hedefinden 9’u güçlü adaylar üretmişti. Jumper’ın gelişi, bu çalışmanın doğal devamı.
Aynı haftada Google’da başka neler oluyor?
İki yetenek kaybı tek başına değerlendirilemez. Aynı hafta Google için diğer kötü haberler:
Gemini 3.5 Pro launch’u gecikti. Google I/O’da (19 Mayıs) duyurulan Gemini 3.5 Pro, Haziran 2026 genel erişimi sözü verilmişti. 2 milyon token context window, Deep Think reasoning modu — OpenAI o3 reasoning’ine alternatif. 22 Haziran itibariyle hâlâ generally available değil. Aynı dönemde rakipleri (Anthropic Fable 5, Z.ai GLM-5.2, Nex-N2-Pro) frontier seviyede modeller yayınladı.
Free cash flow çöküşü. Q1 2026’da Alphabet’in free cash flow’u yıllık bazda %47 düştü ($10.1B’a indi). 2026 tüm yıl konsensüsü ~$20.5B — 2025’in $73.3B’ından %72 daha az. Sebep: AI infrastructure’a yapılan agresif yatırım.
$80 milyar dolarlık hisse arzı planı. Alphabet, AI compute talebinin altyapı kapasitesini aştığını söyleyerek $80B’lık dilution duyurusu yaptı. Yatırımcılar bunu zorunlu yatırım değil, panik yatırım olarak okudu.
Yetenek-altyapı dengesi. Google bir taraftan en yetenekli mühendislerini kaybediyor, diğer taraftan $80B sermaye topluyor. Yatırımcının sorduğu mantıklı soru: “Para olsa ne yazar, modeli kuracak insan yoksa?”
Yetenek savaşı neden bu kadar şiddetli?
AI’da yetenek paçanın altında. Birkaç gözlem:
1. Maaş artık ana motivasyon değil. Shazeer’in Google’daki maaşı, OpenAI’ın muhtemelen vereceğinden farklı değil. $2.7B’lık Character.AI dealı bile kendisini tutamadı. Bu seviyedeki insanlar için maaş artık değil — nerede ne inşa edildiği.
2. Mission alignment kritik. OpenAI’ın “AGI building” mission’ı net. Google’ın AI stratejisi ise dağınık — Search’te entegrasyon, Workspace’te asistan, Pixel’de cihaz AI’ı, Waymo’da otonom sürüş, DeepMind’de saf araştırma. Bir bilim insanı için odaklanmış mission daha çekici.
3. Hız ve karar verme. OpenAI, Anthropic, Mistral, Z.ai gibi şirketlerde teknik liderler doğrudan ürün kararları alıyor. Google’da matrix organization, multiple stakeholder, slow decision-making şikayetleri DeepMind çalışanlarından sürekli geliyor.
4. Bilimsel iddialılık. Anthropic’in “AI for science” vurgusu, Jumper gibi araştırmacılar için somut bir hikaye. Google’da AlphaFold, Google’ın AI portföyünün küçük bir parçası — Anthropic’te ise merkezi bir vizyon parçası olabilir.
5. IPO ve hisse opsiyonları. OpenAI’ın olası halka arzı, Anthropic’in $150B değerlemesi — bunlar mevcut çalışanlara devasa hisse opsiyonu artışı sağlıyor. Google’da yıllardır hisselenmiş bir kıdemli çalışan için, marjinal hisse artışı çok daha küçük.
Google’ın hâlâ elinde ne var?
Adil olmak adına, Google’ın gücü tek başına Shazeer ve Jumper değildi. Şirketin elinde hâlâ ciddi varlıklar var:
Demis Hassabis — DeepMind kurucusu ve CEO’su, Jumper ile birlikte 2024 Nobel Kimya Ödülü’nü kazanan diğer isim. AI’da hâlâ dünya lideri.
TPU altyapısı — Google’ın özel AI çipi, NVIDIA bağımlılığından kurtaran tek serious girişim. Gemini eğitiminin temel donanım altyapısı.
YouTube + Search veri kümeleri — Multimodal model eğitimi için dünyanın en zengin veri kaynağı.
Workspace dağıtım kanalı — 3 milyar Gmail kullanıcısı, 8 milyon Workspace abonesi. AI ürünleri için devasa dağıtım gücü.
Waymo — Otonom sürüş cephesinde lider, Tesla’dan farklı bir yaklaşımla (LiDAR, sensor fusion) belirgin ilerleme.
Ama temel mesele şu: Frontier AI modellerinde Google’ın liderliği son 6 ayda eridi. Claude Fable 5, GLM-5.2, Nex-N2-Pro gibi modeller Gemini’nin önüne geçti. Yetenek erozyonu bu eğilimi pekiştirir mi, yoksa Demis Hassabis liderliğinde toparlanma olur mu — önümüzdeki 6 ayın temel sorusu.
Anthropic ve OpenAI için bu transferler ne anlama geliyor?
OpenAI tarafında Shazeer: Arsitek seviyede önemli. GPT-5.5’in son nesil mimari arayışlarında belirleyici olabilir. Özellikle test-time compute, MoE optimizasyonu ve speculative decoding cephelerinde direkt katkı bekleniyor. Sam Altman’ın “10 yıl sürdü” tweet’i öyle bir agresiflik içeriyor ki, OpenAI’ın GPT-6’sı muhtemelen Shazeer’in damgasını taşıyacak.
Anthropic tarafında Jumper: AI-for-science cephesi belirgin biçimde güçlenir. Mythos sınıfı modellerin biyoloji-kimya uygulamalarındaki halihazırdaki etkisi (10x ilaç tasarım hızlanması) Jumper ile çok daha derinleşebilir. Sağlık ve ilaç sektörü için Anthropic’in en güçlü dönemi başlıyor olabilir.
Hibrit bir gözlem: Bu iki transfer, AI labolarının uzmanlaşma yönelimini de gösteriyor. OpenAI = ham modelleme + agentic. Anthropic = safety + bilimsel uygulama. Google = her şey, ama hiçbiri en güçlü değil. Specialization stratejisi, “her şeyi yapmaya çalışma” stratejisini kazanmaya başlıyor.
Türk AI ekosistemine yansımalar
Bu hikaye Türkiye için doğrudan ekonomik etki yaratmaz, ama önemli stratejik mesajlar var:
1. Yetenek bağımsızlığı meselesi. Türkiye’deki AI girişimleri ve büyük şirketlerin AI ekipleri için, tek bir foreign AI provider’a (Google Cloud Vertex AI, Anthropic, OpenAI) bağımlılık riskli. Bugün Gemini 3.5 Pro’da gecikme, yarın başka bir tedarikçide kesinti olabilir. Diversifikasyon — multi-provider yaklaşım, açık ağırlık model alternatifi (GLM-5.2, Qwen3.6, Nex-N2-Pro) — daha sağlıklı.
2. Kurumsal AI strateji. Bir Türk bankası veya teknoloji şirketi AI roadmap’ini sadece Gemini üzerine kurmuş olabilir. Bu hafta Gemini’nin gecikme haberleri ve Google’daki yetenek krizi, roadmap’in “tek bir tedarikçiye sıkışıklığına” karşı tedbir almak gerektiğini hatırlatıyor.
3. Türk AI yeteneği ne yapmalı? Türk araştırmacılar ve mühendisler için, bu transfer dalgasının pratik mesajı: doğru lab’a girmek, “büyük şirkete girmek”ten daha önemli. Anthropic, OpenAI, Z.ai, DeepSeek, Mistral, Liquid AI gibi alanında en güçlü konumdaki specialized lab’lar, Google’ın matrix organization’ından öğrenme açısından daha verimli.
4. Açık ağırlık ekosistemi. Bu kapalı kaynak dünyada yaşananlar, açık ağırlık ekosisteminin değerini bir kez daha öne çıkardı. GLM-5.2 gibi MIT lisanslı modeller, Google ya da OpenAI’ın iç dinamiklerinden bağımsız.
Sonuç
Haziran 2026’nın üçüncü haftası, AI tarihindeki birkaç “büyük kayma” haftasından biri olarak hatırlanacak. Google, 22 ay önce $2.7B’a aldığı Noam Shazeer’i geri verdi, AlphaFold’un yaratıcısını rakibine kaptırdı, hisseleri %6.5 değer kaybetti, ve aynı hafta Gemini 3.5 Pro launch’u gecikti.
Tek başına bir transfer hikayesi değil bu. Stratejik bir yeniden hizalanma — AI labolarının uzmanlaşması, yetenek savaşının para üzerinde misyona dönmesi, ve eski entegre tech şirketlerinin (Google, Meta) yeni focused AI labolarına (OpenAI, Anthropic, xAI) karşı yapısal dezavantajının somutlaşması.
Önümüzdeki haftalarda dikkat etmek gereken: (1) Gemini 3.5 Pro genel erişim duyurusu ne zaman gelir? (2) Google ek transferleri durdurmak için ne yapar? (3) Demis Hassabis ne kadar süre kalır? (4) OpenAI ve Anthropic ek yetenek alımlarına devam eder mi? (5) Alphabet hisselerinin altı ay grafiği, AI’ın bir “winner takes most” pazar mı olacağına dair en somut sinyal olabilir.
Şu an için tek net şey: Google’ın AI taç mücevheri konumu sallantıda. Bu sallantı bir geçici an mı, yoksa yapısal kırılma mı — gelecek 6 ay bunu netleştirecek.
Bir yanıt yazın